.
Op de Antillen ligt een wetsvoorstel klaar
waaraan Nederland een voorbeeld kan nemen. Het gaat over de manier waarop
wordt omgegaan met levenslang gestraften. Die moeten de mogelijkheid krijgen
om getoetst te worden om kans te maken op vervroegde vrijlating.
Hoogleraar strafrecht Hans de Doelder van de Erasmus Universiteit Rotterdam
is lid van de Commissie Herziening Wetboek van Strafrecht van de Nederlandse
Antillen. De commissie heeft een wetsvoorstel opgesteld waarin zo'n toetsing
is opgenomen. Het voorstel is dat het Hof van Justitie na twintig jaar
bekijkt 'of voortzetting van de levenslange gevangenisstraf nog nuttig is'.
De maximale tijdelijke gevangenisstraf is dertig jaar, waarbij vervroegde
vrijlating na tweederde van de straf (dus na twintig jaar) mogelijk is. Dat
is volgens De Doelder de reden om na twintig jaar een levenslang gestrafte
te toetsen. "Het is niet de bedoeling dat iemand die levenslang heeft in een
gunstiger positie komt dan iemand die dertig jaar krijgt."
Na de eerste twintig jaar volgt in het voorstel zonodig iedere vijf jaar een
nieuwe toetsing. Het voorstel moet 'mensonterende' situaties helpen
voorkomen. De gestrafte moet geen uitzichtloos bestaan krijgen, want dat
heeft niet alleen negatieve gevolgen voor hemzelf, maar voor de hele
gevangenispopulatie, aldus de hoogleraar. Er zal een heel andere sfeer
heersen als een deel van de gedetineerden een uitzichtloos bestaan heeft.
De commissie baseert zich onder meer op uitspraken van het Europees Hof voor
de Rechten van de Mens. Verder speelde mee dat het verlenen van gratie
steeds minder vaak gebeurt wegens de politieke druk. "Je ziet dan artikelen
verschijnen van politici die zich ermee gaan bemoeien."
De Doelder publiceerde samen met onderzoeker Joost Verbaan zijn voorstel in
dagblad Trouw nadat een aantal vooraanstaande juristen met een soortgelijk
idee was gekomen voor de Nederlandse situatie. Dat werd door de meeste
politieke partijen meteen verworpen. Toch vindt de hoogleraar het geen
doodgeboren idee: "We zijn allemaal onderworpen aan het gezag van het
Europees Hof. Nederland maakt deel uit van het verdrag en in andere landen
is dit soort toetsingen zeer gebruikelijk."
Of het voorstel van de commissie het op de Antillen haalt, durft De Doelder
niet te voorspellen. "Ik kan daar geen oordeel over geven." Hij hoopt dat de
politiek het aandurft om het 'stukje macht', namelijk het al dan niet
verlenen van gratie, op te geven. "Ons inziens is het terecht dat je dat
stukje macht weghaalt bij de politiek."
De commissie vindt het anderzijds wel belangrijk om bij de tussentijdse
toetsing rekening te houden met de slachtoffers: "Hoe die er na twintig jaar
tegenover staan. En ook het gevaar voor recidive zou een toetsingscriterium
moeten zijn. Het is absoluut geen automatische invrijheidstelling."
bron RNWO
|
|